Araştırma: Saldırıya uğrayan ya da tutuklanan ünlü, dolandırıcılığın yemi
Bu makalede
Kısaca: Birçok yatırım dolandırıcılığı artık yalnızca bir ünlünün bir platformu önerdiğini söylemekle yetinmiyor. Şimdi uydurma bir olay anlatıyor: silahlı saldırı, darp, hastaneye yatış, tutuklama ya da canlı yayında kesilen bir röportaj. Bu olay “neden kimse bundan söz etmiyor” sorusunu cevaplıyor ve kişiyi hızlıca kayıt olmaya itiyor. Kasım 2026 reklam ekran görüntülerini inceleyerek bu hikâyeleri İsviçre, Kanada, İspanya, Fransa, İtalya, Kolombiya ve Nijerya’da bulduk. Hiçbiri gerçek basında yer almıyor.
Neler bulduk
Gönüllülerimiz ünlülü yatırım reklamlarına tıklıyor ve reklamın götürdüğü sayfanın ekran görüntüsünü kaydediyor. Bu ekran görüntülerindeki metni okuyup hastane, silah sesi, tutuklama, tehdit ya da kesinti gibi sözcükler aradık. Sonra her olayı Google’da ve ilgili ülkenin basınında aradık.
| Hikâye | Ünlü | Ülke | Platform |
|---|---|---|---|
| Zürih yakınlarındaki A1 otoyolunda arabasına ateş açıldı | Peter Spuhler | İsviçre | Quvanel |
| Toronto’da bir otoparkta üç maskeli kişi tarafından darp edildi | Kevin O’Leary | Kanada | Finantrix Forge |
| Bir “suikast girişimi” sonrasında başı sarılı halde La Fe Hastanesi’nden çıkıyor | Juan Roig | İspanya | Stream Sys Eprex |
| Bir televizyon programında söyledikleri yüzünden tutuklandı | kurgusal bir gazeteci | Fransa | Swaptairis |
| Röportaj, canlı yayının ortasında yapımcılar tarafından kesildi | Pablo Motos, José Elías | İspanya | Valimórica |
| Güvenlik görevlileri stüdyoya girip konuğu dışarı çıkarıyor | Flavio Briatore, Fabio Fazio | İtalya | Prompt Iplex Ark |
| “Bankacılar bizi tehdit etti” | Abelardo de la Espriella | Kolombiya | Evo Plata, Nexo IA ve diğerleri |
| “Politikacılar beni şiddetle tehdit etti” | Sade Adu | Nijerya | GemFlow |
Peter Spuhler’e yönelik silahlı saldırıyı, Kevin O’Leary’ye yapılan saldırıyı ve Juan Roig’in hastaneye yatışını aradık: Hiçbiri için gerçek bir haber yok. Bunlar dolandırıcılık ağının yazdığı ve gazete kopyalarına koyduğu metinler.
Her gün “dün” yaşanan silahlı saldırı
İsviçre örneği, hikâyenin bir şablon olduğunu gösteriyor. Sayfa Blick’i taklit ediyor ve şöyle başlıyor: “Dün saat 20.10’da, siyah kasklı bir motosikletli, Zürih yakınlarındaki A1 otoyolunda siyah bir Range Rover’a birkaç kez ateş açtı. Kurban: Peter Spuhler”.
Aynı sayfanın art arda dört güne ait ekran görüntüsü elimizde:
| Ekran görüntüsü | Metinde yazan |
|---|---|
| 3 Kasım | “Dün, 2 Kasım Pazartesi, saat 20.10’da” |
| 4 Kasım | “Dün, 3 Kasım Salı, saat 20.10’da” |
| 5 Kasım | “Dün, 4 Kasım Çarşamba, saat 20.10’da” |
| 6 Kasım | “Dün, 5 Kasım Perşembe, saat 20.10’da” |
Tarihi sayfa, açtığınız güne göre kendisi yazıyor. Böylece olay hep yeni görünüyor. Saat, otoyol ve araba ise değişmiyor.
Kanada versiyonu da Kevin O’Leary için aynısını yapıyor: “5 Kasım Perşembe günü geç saatlerde” üç maskeli adam bir otoparkta ona saldırıyor. Metin inandırıcılık için bir ayrıntı ekliyor (şoförü hastanelik oluyor) ve sözde birilerini rahatsız eden platformla bitiyor.
Neden bir olay anlatıyorlar
Olay hikâyesi üç işe yarıyor:
- Sessizliği açıklıyor. Bu kadar iyiyse neden haberlerde yok? Çünkü “biri” üstünü örtmek istiyor: bankalar, hükümet ya da bir televizyon kanalı.
- Ünlüyü kurbana çeviriyor. Okuyan kişi sempati duyuyor ve onun platformunu kullanarak ona “destek olmak” istiyor.
- Acele ettiriyor. Saldırıya uğradıysa ya da tutuklandıysa platform her an kapanabilir. “Bugün kaydolun”.
“Kesilen” röportajlar da aynı senaryoyu izliyor. Sayfa, saatleriyle canlı bir yayın akışını taklit ediyor: “İLK KESİNTİ — 19:52”, “İKİNCİ KESİNTİ — 23:01”. Stüdyonun telefonu çalıyor, bir yapımcı ya da iki güvenlik görevlisi giriyor ve ünlünün platformun adını söyleyecek kadar bile vakti kalmıyor. Bu sahneyi İtalya’da 5 ve 6 Kasım tarihli iki ayrı sayfada, İspanya’da ise 6 Kasım tarihli bir sayfada bulduk.
Hep bilinen bir yayın organıyla
Bu hikâyeler neredeyse hiç tek başına yayımlanmıyor. Gerçek yayın organlarının kopyalarında çıkıyorlar: İsviçre’de Blick, Kolombiya’da El Tiempo, İspanya’da laSexta, Kanada’da CBC, İtalya’da Rai News. Bazen fotoğrafın altına bir ajansın adını bile yazıyorlar (“Foto: EFE”).
Kopyayı adres ele veriyor. Juan Roig’e yönelik “suikast girişimi” sayfası laSexta’nın sitesinde değil, kanalla hiçbir ilgisi olmayan lasextanews[.]com alan adındaydı. Bunu reklam bağlantılarının neyi ele verdiğini anlattığımız yazıda açıkladık.
Böyle bir haber nasıl kontrol edilir
- Başka yerde arayın. Tanınmış bir iş insanına yönelik silahlı saldırı tüm gazetelerde yer alırdı. Yalnızca reklamın götürdüğü sayfada çıkıyorsa sahtedir.
- Adrese bakın. Gerçek yayın organının her zamanki alan adı vardır. Kopya ise benzer bir alan adı ya da ilgisiz bir alan adı kullanır.
- Sayfayı başka bir gün yeniden açın. Olay hâlâ “dün” yaşanmış görünüyorsa tarih kendiliğinden üretiliyordur.
- Nasıl bittiğine bakın. Bir asayiş haberi kayıt düğmesiyle ya da telefon numaranızı isteyen bir formla bitmez.
- Platformun adını Google’da değil, düzenleyici kurumun kaydında arayın. Nasıl yapıldığını bir brokerın lisanslı olup olmadığı nasıl anlaşılır yazısında anlattık.
Bilgilerinizi zaten bıraktıysanız bir “danışmandan” gelecek aramayı bekleyin. Ona bilgisayarınıza erişim vermeyin ve mağdur rehberini izleyin.
Bu araştırmanın sınırları
- Yalnızca gönüllülerimizin ulaştığı sayfaları görebiliyoruz. Başka ülkelerde başka hikâyeler olabilir.
- Ekran görüntülerinin otomatik okunması bazı metinlerde hata yapabilir. Tablodaki her vakayı elle kontrol ettik.
- Bir olayı basında bulamamamız, tek başına sahte olduğunu kanıtlamaz. Bu vakalarda sahte, çünkü sayfanın kendisi tarihi her gün değiştiriyor ya da metin bir platform satarak bitiyor.