Araştırma: Dolandırıcıların en çok taklit ettiği medya, ülke ülke
Bu makalede
Kısaca: Ünlülü yatırım reklamlarının yönlendirdiği sayfaların 421 ekran görüntüsünü tek tek inceledik. Görüntüler 2-6 Kasım 2026 arasında, 25 ülkeden alındı. 163’ü (%39) gerçek bir medya kuruluşunu ya da bir hükümet sitesini taklit ediyor: logosunu, başlığını ve menüsünü kopyalıyor. 20 ülkede 40 farklı medya kuruluşu ve kurum tespit ettik. Her ülkede o ülkenin referans medyasını seçiyorlar: Kolombiya’da El Tiempo, İtalya’da Rai News, İsviçre’de Blick, Macaristan’da Index.
Ne yaptık
Katkıda bulunanlarımız ünlüleri kullanan yatırım reklamlarına tıklıyor ve açılan sayfanın ekran görüntüsünü kaydediyor. Biz her görüntünün üst kısmına bakıp hangi medyanın ya da kurumun taklit edildiğini not ettik. Bir vakayı yalnızca medyanın logosu ya da başlığı görünüyorsa saydık, metinde adı geçiyorsa saymadık.
Ekran görüntülerinde tarayıcı çubuğu ve bazen başlığın bir kısmı kesiliyor. Bu yüzden bu rakamlar bir alt sınırdır: “tanımlanabilir medya yok” diye saydığımız bazı sayfalar da büyük olasılıkla bir medyayı kopyalıyordu.
En çok taklit edilen medya
| Taklit edilen medya ya da kurum | Ülke | Ekran görüntüsü |
|---|---|---|
| El Tiempo | Kolombiya | 25 |
| Rai News | İtalya | 24 |
| Blick | İsviçre | 11 |
| Index | Macaristan | 9 |
| İtalyan Hükümeti sitesi (Presidenza del Consiglio) | İtalya | 8 |
| Hürriyet | Türkiye | 8 |
| La Nación | Arjantin | 7 |
| la Repubblica | İtalya | 6 |
| Público | Portekiz | 5 |
| Expresso | Portekiz | 4 |
| Le Soir | Belçika | 4 |
| SRF | İsviçre | 4 |
| GhanaWeb | Gana | 4 |
| infobae | Arjantin ve Kolombiya | 4 |
Daha az vakayla şunlar da var: Al Bayan (Birleşik Arap Emirlikleri), CNN en Español, TN ve Clarín (Arjantin), HLN (Belçika), ECO (Portekiz), tagesschau ve Bild (Almanya), BBC (Birleşik Krallık), RTS ve NZZ (İsviçre), El Mundo (İspanya), Corriere della Sera ve TG La7 (İtalya), BFM Business, TF1 Info ve franceinfo (Fransa), Skai (Yunanistan), Sponichi Annex (Japonya), ARISE News ve Punch (Nijerya), Aftonbladet (İsveç), Yahoo News (Singapur) ve Birleşik Arap Emirlikleri Maliye Bakanlığı’nın sitesi.
Bu medya kuruluşları mağdurdur. Reklamlarla hiçbir ilgileri yok: Biri tasarımlarını kopyalıyor ki dolandırıcılık bir haber gibi görünsün.
Bazı ülkelerde neredeyse hep, bazılarında neredeyse hiç
Oran ülkeye göre çok değişiyor:
| Ülke | İncelenen ekran görüntüsü | Medya ya da kurumu taklit eden |
|---|---|---|
| Kolombiya | 31 | %87 |
| Macaristan | 11 | %82 |
| Türkiye | 10 | %80 |
| İtalya | 60 | %68 |
| Belçika | 11 | %64 |
| Portekiz | 20 | %60 |
| İsviçre | 41 | %44 |
| Arjantin | 46 | %33 |
| Fransa | 30 | %10 |
| İspanya | 36 | %6 |
| Yunanistan | 21 | %5 |
Kolombiya’da, Macaristan’da ya da Türkiye’de “haber” neredeyse her zaman tanınmış bir gazetenin başlığını taşıyor. İspanya’da, Fransa’da ya da Yunanistan’da ise sayfalar çoğunlukla uydurma bir adı olan, kendine özgü bir gazete tasarımı kullanıyor ya da kanalın logosunu kopyalamadan bir televizyon programını taklit ediyor. Mesaj aynı: Basın gibi görünüyor, ama değil.
Neden bir gazeteyi kopyalıyorlar
Yatırım reklamı güvensizlik uyandırır. Haber ise o kadar değil. Tanınmış bir medyanın tasarımını kopyalayan dolandırıcılık, onun itibarını ödünç alır:
- Ünlü, bir reklam için tutulmuş gibi değil, gerçek gazeteciler tarafından röportaj yapılmış gibi görünür.
- Platform, o günün tarihi ve okur yorumlarıyla birlikte güncel bir konu gibi görünür.
- Bazen “haber” uydurma bir olayı anlatır: bir silahlı saldırı, bir tutuklama ya da canlı yayında kesilen bir röportaj. Bunu ünlünün “saldırıya uğraması”, dolandırıcılıkların yemi yazımızda anlattık.
İtalya’da ayrıca sekiz sayfa, resmî arma ve menüyle Başbakanlık sitesini taklit ediyordu. Bu, aynı fikrin daha ileri götürülmüş hali: Haber gibi değil, resmî bir program gibi görünüyor. Kurumların kullanımına dair daha fazla vakayı dolandırıcıların düzenleyici kurumları nasıl kullandığını anlattığımız yazıda sayıyoruz.
Taklidi gerçek gazeteden nasıl ayırırsınız
- Adrese bakın. El Tiempo eltiempo.com’da, Rai News rainews.it’te. Taklit başka bir alan adında durur, çoğu zaman medyayla ilgisi olmayan bir adreste (İspanya’da laSexta’nın bir kopyasını lasextanews[.]com adresinde bulduk). Bunu reklam bağlantılarının neyi ele verdiği yazımızda anlattık.
- Menüye tıklayın. Taklitte bölümler hiçbir yere gitmez ya da hepsi forma gider.
- Haberi medyanın gerçek sitesinde arayın. Orada yoksa sahtedir.
- Nasıl bittiğine bakın. Bir gazete, röportajın sonuna telefonunuzu bırakacağınız bir form koymaz.
- Ünlü para kazanmanın “sırrını açıklıyorsa” şüphelenin. Hiçbir medya bunu haber olarak yayımlamaz.
Bilgilerinizi zaten bıraktıysanız telefonunuzu bıraktıktan sonra ne olur yazısını okuyun ve mağdur rehberimizi izleyin.
Bu araştırmanın sınırları
- Bunlar beş günlük ekran görüntüleri ve katkıda bulunanlarımızın olduğu ülkelerden. Kanada’da, Endonezya’da ya da Hindistan’da hiçbir medya tespit etmedik, ama çok az sayfa inceledik.
- Ekran görüntülerini elle, üst kısma bakarak sınıflandırdık. Logo görünmediğinde sayfayı “tanımlanabilir medya yok” olarak saydık.
- Aynı reklam, birkaç katkıda bulunan onu gördüyse birden fazla kez görünebilir. Rakamlar ekran görüntülerini sayar, farklı reklamları değil.