Dolandırıcılığı siz görürsünüz, reklamı inceleyen görmez: Cloaking nedir?
Bu makalede
Kısaca: Birçok dolandırıcılık reklamı incelemeden geçiyor, çünkü sayfa herkese aynı şeyi göstermiyor. Bir program saniyenin onda biri kadar sürede kim olduğunuza karar veriyor. Mağdura benziyorsanız ünlünün yer aldığı sahte haberi görüyorsunuz. İnceleyen birine, bir antivirüse veya araştırmacıya benziyorsanız masum bir blog ya da hata sayfası görüyorsunuz. Buna cloaking (“gizleme”) deniyor. Bir siteyi şikâyet ettiğinizde inceleyen kişinin bazen hiçbir şey görmemesinin nedeni de bu.
Kim olduğunuza nasıl karar veriyor
Reklama tıkladığınızda ziyaretiniz, birkaç veriye bakan bir ara sistemden geçer: Hangi ülkeden girdiğiniz, hangi cihaz ve tarayıcıyı kullandığınız, nereden geldiğiniz ve bağlantınızın bir güvenlik şirketine ait görünüp görünmediği. Buna göre sizi bir yere ya da başka bir yere gönderir.
Bunun için tuhaf bir teknoloji gerekmez. Genellikle ticari reklam ölçüm yazılımı kullanılır, yani herhangi bir ajansın trafiği dağıtmak için kullandığı türden bir araç. Mart 2026’da Confiant ve Infoblox, bu programlardan birinin kötüye kullanımına dair dört aylık araştırmalarını yayımladı: 15.500 kötü amaçlı alan adı, bunların yaklaşık 9.000’i özellikle kaydedilmiş, inceleyen birine benzeyenler için temiz sayfalar içeriyor. En baskın kategori yatırım dolandırıcılıklarıydı.
Belgelenmiş hileler
- Gerçek olmayan bir önizleme. Bitdefender, Şubat ve Mart 2026’da Meta’daki 310 kampanyayı ve 26.000’den fazla reklam gösterimini analiz etti. İtalya’da reklamlar önizleme olarak Floransa’daki gerçek restoranların sitesini gösteriyordu. Otomatik sistem bir restoran görüyor, mağdur ise başka bir yere varıyordu.
- Okuyup okumadığınızı ölçmek. Whalebone, Temmuz 2026’da sahte haber sitelerine ait 400’den fazla alan adını inceledi. Sayfa ne kadar aşağı indiğinizi, ne kadar okuduğunuzu, sekme değiştirip değiştirmediğinizi ve hangi noktada ayrıldığınızı kaydediyordu.
- Durmadan alan adı değiştirmek. Bir alan adı düşünce yerine başkası geçer. Bunu canlı olarak gördük: Bir alan adının askıya alınması ile yerine yenisinin gelmesi arasında 14 saatten az süre geçti.
Bizim gördüklerimiz
Verilerimiz bununla uyuşuyor, ancak bu sistemlerin iç işleyişini göremiyoruz.
- Kullanıp atılan adresler. 398 reklam bağlantısında 294 farklı alan adı var. Bir kısmı makine tarafından üretilmiş gibi görünüyor: Anlamsız harf ve rakam dizileri. Yarısından azı .com ile bitiyor. Ardından .info, .top, .click ve .pro geliyor.
- “Bulunamadı” yanıtı veren bağlantılar. Tanıtım videolarındaki ve bloglardaki birçok bağlantı doğrudan açıldığında hata veriyor, burada anlattığımız gibi. Bunun cloaking olduğunu kesin olarak söyleyemeyiz, çünkü bozuk bir bağlantı da olabilir. Ama cloaking olsaydı göreceğimiz şey tam olarak bu. Kural olarak bu sistemleri bize daha fazlasını göstermeleri için kandırmaya çalışmıyoruz.
Bu sizi neden ilgilendiriyor
1. Sitenin “artık olmaması” kapandığı anlamına gelmez. Bir yakınınız size bir bağlantı gösteriyor, siz ise hata veya normal bir sayfa görüyorsanız sistem sizi elemiş olabilir: Başka bir ülke, başka bir cihaz, reklamdan gelmeme.
2. Kanıtları o anda saklayın. Şikâyette bulunacaksanız gördüklerinizin ekran görüntüsünü adres görünecek şekilde alın. Polis veya platform daha sonra aynı şeyi görmeyebilir. Tarihi ve siteye nasıl ulaştığınızı da not edin.
3. Yalnızca siteyi değil, reklamı da şikâyet edin. Sosyal ağın şikâyet seçeneğini doğrudan reklamın üzerinden kullanın. Böylece sayfa gizlenmiş olsa bile platform reklamı tanımlar.
4. Bir reklamın yayında olması kontrol edildiği anlamına gelmez. İnceleme bambaşka bir şey görmüş olabilir.
5. Güvenlik taramasından geçmek hiçbir şey kanıtlamaz. Bir site denetleyicisi, kendisine temiz sürüm gösterildiği için sayfanın temiz olduğunu söyleyebilir.
Bilgilerinizi bıraktıysanız mağdur rehberini izleyin.
Sınırlar
Confiant, Infoblox, Bitdefender ve Whalebone’un rakamları kendilerine aittir ve kendi örneklemlerine dayanır. Verilerimizde görünen sistemlerin her birinin nasıl karar verdiğini içeriden doğrulamadık.